Το μέλλον των ευρωπαϊκών περιφερειών, η κοινωνική συνοχή και η κλιματική ανθεκτικότητα στο επίκεντρο της 173ης Ολομέλειας της Επιτροπής των Περιφερειών
Ισχυρά μηνύματα για την προστασία της Πολιτικής Συνοχής, τις προκλήσεις της λειψυδρίας και της στέγασης και την ανάγκη στήριξης των τοπικών κοινωνιών
Ολοκληρώθηκαν στις 14 Οκτωβρίου 2026 στις Βρυξέλλες οι εργασίες της 173ης Συνόδου Ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), η οποία πραγματοποιήθηκε παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Περιφερειών και των Πόλεων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν το μέλλον της Πολιτικής Συνοχής και του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, η ανταγωνιστικότητα των περιφερειών, η κοινωνική συνοχή, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς και οι αυξανόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες σε τομείς όπως η στέγαση, η απασχόληση και η βιώσιμη ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η έναρξη της «Ευρωπαϊκής Εβδομάδας των Περιφερειών και των Πόλεων» στις 12 Οκτωβρίου, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη ετήσια ευρωπαϊκή διοργάνωση αφιερωμένη στην τοπική και περιφερειακή διακυβέρνηση, και η οποία συνδιοργανώνεται από την ΕτΠ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Την εναρκτήρια εκδήλωση προσφώνησαν, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κ. António Costa, ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις, κ. Raffaele Fitto, και η Πρόεδρος της ΕτΠ, κα Kata Tüttő. Η συζήτηση που ακολούθησε ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των δήμων και των περιφερειών στην υλοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών και υπογράμμισε την ανάγκη για ουσιαστική συμμετοχή των ΤΠΑ στη διαμόρφωση των μελλοντικών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων και πολιτικών.
Παράλληλα, η Πρόεδρος της ΕτΠ παρουσίασε την Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση των Περιφερειών και των Πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2026, η οποία αποτυπώνει τις οικονομικές, κοινωνικές, δημογραφικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες. Η νέα έκθεση, σημειώνει ότι οι περιφερειακές ανισότητες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση, ενώ η αύξηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, οι πιέσεις στην αγορά εργασίας και η δημογραφική συρρίκνωση πολλών αγροτικών περιοχών αναδεικνύουν την ανάγκη για ισχυρότερες και περισσότερο στοχευμένες ευρωπαϊκές πολιτικές.
Πάντοτε σύμφωνα με την έκθεση, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθώς και η αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των φυσικών καταστροφών, των δασικών πυρκαγιών και των περιόδων παρατεταμένης ξηρασίας. Σημειώνει ότι το ετήσιο οικονομικό κόστος της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται σε περίπου 9 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που σκιαγραφεί την ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων για πρόληψη, και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και την ανθεκτικότητα των τοπικών υποδομών: Προκλήσεις με ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο και τις υπόλοιπες νησιωτικές και μεσογειακές περιφέρειες, οι οποίες αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις στους υδάτινους πόρους, στη γεωργική παραγωγή και στη διαχείριση των φυσικών κινδύνων.
Η Πρόεδρος της ΕτΠ υπογράμμισε επίσης ότι οι περιφέρειες και οι πόλεις αποτελούν βασικό παράγοντα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας, επισημαίνοντας ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να διασφαλίζει ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης για όλες τις περιοχές. Στο πλαίσιο αυτό, αναδείχθηκαν οι ανησυχίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών για ενδεχόμενη συγκέντρωση των αποφάσεων και των ευρωπαϊκών πόρων στο εθνικό επίπεδο, η οποία θα μπορούσε να αποδυναμώσει την Πολιτική Συνοχής και να διευρύνει τις υφιστάμενες εδαφικές ανισότητες.
Στις εργασίες της 173ης Ολομέλειας, ξεχωριστή θέση κατείχε και η συζήτηση για τις καταστροφικές πυρκαγιές και την ξηρασία που έπληξαν ευρωπαϊκές περιφέρειες κατά τους θερινούς μήνες. Κατά τη συζήτηση των μελών με τον κ. Kamal Kishore, Ειδικό Εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών, αναδείχθηκε η σημασία της πρόληψης, της αποτελεσματικής διαχείρισης των κινδύνων και της ανάγκης για ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών, εθνικών και τοπικών αρχών. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την προστασία των οικοσυστημάτων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών, προκλήσεις που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα, ιδιαίτερα για περιοχές που πλήττονται από τη λειψυδρία και ακραίες θερμοκρασίες.
Σημαντικό μέρος των εργασιών της συνόδου αφιερώθηκε και στις κοινωνικές πολιτικές, την απασχόληση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, στην παρουσία της Εκτελεστικής Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κας Roxana Mînzatu. Στο πλαίσιο της συζήτησης, αναδείχθηκε η ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την προώθηση ποιοτικών θέσεων εργασίας, την κοινωνική ένταξη και την αντιμετώπιση των ανισοτήτων. Παράλληλα, αποδόθηκε ιδιαίτερη σημασία στις προκλήσεις της πρόσβασης σε προσιτή και αξιοπρεπή στέγαση, ιδίως για τους νέους και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, καθώς και στις αυξημένες πιέσεις που αντιμετωπίζουν αστικές και τουριστικές περιοχές.
Στο πλαίσιο του γνωμοδοτικού της έργου, η Ολομέλεια της ΕΕτΠ υιοθέτησε σημαντικές γνωμοδοτήσεις που αφορούν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, τον μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας, την απλούστευση των ευρωπαϊκών διαδικασιών, τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και την ενίσχυση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση για τις πόλεις και στην πρωτοβουλία «Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους», με έμφαση στη δημιουργία περισσότερο βιώσιμων, συμπεριληπτικών και ανθεκτικών αστικών περιοχών, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην ενίσχυση του ρόλου των τοπικών αρχών στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ξεχωριστή σημασία είχε επίσης η συζήτηση επί της γνωμοδότησης με τίτλο «Δεξιότητες για το Μέλλον», η οποία επικεντρώνεται στην ανάγκη προσαρμογής των συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και διά βίου μάθησης στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις. Σε παρέμβαση του, ο Δήμαρχος Ανατολικής Λευκωσίας–Ιδαλίου και μέλος της Κυπριακής Αντιπροσωπείας στην ΕτΠ, κ. Σταύρος Χατζηγιάννης, υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης των δεξιοτήτων των πολιτών και της διασφάλισης ίσων ευκαιριών πρόσβασης στη μάθηση και την κατάρτιση, σημειώνοντας ότι η ταχύτητα των τεχνολογικών, οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών καθιστά αναγκαία τη συνεχή αναβάθμιση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των εργαζομένων, των νέων και των ευάλωτων ομάδων, τονίζοντας ιδιαίτερα την ανάγκη για ποιοτική και προσιτή εκπαίδευση, πρακτική κατάρτιση, ψηφιακές δεξιότητες και αποτελεσματική σύνδεση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων με τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και της αγοράς εργασίας. Υπογράμμισε δε τον καθοριστικό ρόλο των δήμων και των περιφερειών στην αναγνώριση των τοπικών αναγκών, καθώς και στην παροχή ευκαιριών μάθησης και στην υποστήριξη της επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.
Ο κ. Χατζηγιάννης επεσήμανε παράλληλα ότι η επένδυση στις δεξιότητες δεν πρέπει να αφήσει κανέναν πίσω και ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές οφείλουν να διασφαλίζουν τη συμμετοχή όλων στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων πρέπει να αποτελέσει εργαλείο ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής, της απασχόλησης και της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών. Κλείνοντας τόνισε χαρακτηριστικά :«Ας δημιουργήσουμε πόλεις και περιφέρειες που δεν θα ακολουθούν απλώς την τεχνολογική αλλαγή, αλλά θα έχουν τις δυνατότητες να την διαμορφώνουν προς όφελος όλων.»
Στις εργασίες της Ολομέλειας συζητήθηκαν και υιοθετήθηκαν συνολικά 19 γνωμοδοτήσεις. Οι συζητήσεις που συνόδευσαν τις Γνωμοδοτήσεις, ανέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής, της αλληλεγγύης και της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην αντιμετώπιση των σύγχρονων ευρωπαϊκών προκλήσεων. Ανέδειξαν συνολικά την ανάγκη για μια Ευρώπη που θα λαμβάνει περισσότερο υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, θα διασφαλίζει την αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και θα στηρίζει ισόρροπα την ανάπτυξη όλων των περιφερειών της.
Στην 173η Σύνοδο Ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών συμμετείχαν από την κυπριακή αντιπροσωπεία οι: Ελένη Λουκαΐδου, επικεφαλής της Κυπριακής Αντιπροσωπείας, Δημοτική Σύμβουλος Λευκωσίας, Σταύρος Σταυρινίδης, Δήμαρχος Στροβόλου, Κυριάκος Ξυδιάς, Δήμαρχος Αμαθούντας, Σταύρος Χατζηγιάννης, Δήμαρχος Ανατολικής Λευκωσίας-Ιδαλίου, Χριστάκης Μελετιές, Κοινοτάρχης Κοκκινοτριμιθιάς και Λευτέρης Περικλή , Κοινοτάρχης Απεσιάς.
****************
Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών είναι ένα από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με εκπροσώπηση από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές των χωρών μελών της ΕΕ. Συγκροτήθηκε το 1994, έχει συμβουλευτικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ και τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα υποχρεούνται να ζητούν τις απόψεις της σχετικά με ορισμένα ζητήματα που αφορούν τις πόλεις και τις περιφέρειες. Απαρτίζεται από 329 μέλη που κατέχουν τοπικά η περιφερειακά αιρετά αξιώματα. Το σώμα πραγματοποιεί 6 συνόδους ολομέλειας το χρόνο και συνέρχεται σε μικρότερα σχήματα θεματικών επιτροπών που καλύπτουν τους πιο κάτω τομείς: Ιθαγένεια, Διακυβέρνηση, Θεσμικές και Εξωτερικές Υποθέσεις (CIVEX), Φυσικοί Πόροι (NAT), Περιβάλλον, κλιματική αλλαγή, ενέργεια (ENVE), Πολιτική Εδαφικής Συνοχής και του Προϋπολογισμού της ΕΕ (COTER), Οικονομική Πολιτική (ECON), και Κοινωνική Πολιτική, Παιδεία, Απασχόληση, Έρευνα και Πολιτισμός (SEDEC).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ενεργεί ως η φωνή των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΕΕ στη διαδικασία χάραξης Ευρωπαϊκών πολιτικών και του νομοθετικού έργου της ΕΕ.
****************
Γραφείο Ένωσης Δήμων
Βρυξέλλες
15 Οκτωβρίου 2026